خرد چشم جان است چون بنگری

تو بی چشم، شادان، جهان نسپری

آنچه در پی خواهید خواند نوشتاری است از شاهین پارسی ، دوست و پژوهنده گرامی، که به نقد نوشتارهای محمد کرمی در نشریه « فردوسی » پرداخته است و برای انتشار به «ایران نامه» سپرده است. شاهین پارسی با اشاره به فرهنگ خردمدار ایران بر بنیان آموزه های اشوزرتشت، از شاهنامه به عنوان سند معتبر دانش، فرهنگ، تاریخ، هنر و ادبیات ایرانیان نام می برد که بر بنیان فرهنگ خردگرای ایرانی پی ریزی شده است وی در این نوشتار یادآور می شود که برای راز گشایی از چیستی و چگونگی آنچه بوده‌ایم نباید این دانشنامه سرشار از دانش برآمده از آموخته‌ها و اندوخته‌های هزاران ساله مردمان ایران‌زمین را به حاشیه زندگی ایرانیان راند. شاهین پارسی در این نوشتار، ضمن پاسخ به محمد کرمی، نخست کتاب «حماسه حماسه‌ها»ی او را نقد می‌کند، سپس بخش های دوم و سوم گفتار وی را بررسی می‌کند و مقایسه ای نیز از پندارهای او درباره شاهنامه و اندیشه های استاد فریدون جنیدی ارائه می دهد. نوشتار شاهین پارسی را می توانید در ادامه پی بگیرید:

منار ساربان یا برج پیزا ؟

بسیاری از آثار تاریخی کشورهای دیگر در بین ایرانیان شناخته شده تر از آثار تاریخی ایران است. این سخنی گزاف نیست. برای نمونه بسیاری از ما نام برج کج پیزا را شنیده ایم و علاقه مندیم که اگر روزگاری سفری به ایتالیا داشتیم حتما از این اثر تاریخی دیدن کنیم. اما متاسفانه کمتر گردشگر ایرانی یا خارجی است که به شهر تاریخی اصفهان سفر کند و برای دیدن « منار ساربان » کوچه پس کوچه های بافت تاریخی اصفهان را جستجو کند؛ و حتا این اثر منحصر به فرد تاریخی در میان بسیاری از شهروندان اصفهانی نیز به درستی شناخته شده نیست. برج پیزا در شهری به همین نام یکی از جاذبه های گردشگری ایتالیاست که روزانه هزاران نفر از سراسر دنیا به دیدن آن می روند. ارتفاع برج کج پیزا  55.86 متر از سطح زمین در پایین ترین قسمت و 56.70 متر در بالاترین سمت است. در حال حاضر زاویه انحراف برج پیزا در حدود 3.99 درجه از خط عمود است. کار ساخت این برج در سال 1173 میلادی آغاز و در سال 1372 میلادی به پایان رسید و به نظر می رسد که علت اصلی کج شدن برج پی ریزی روی بستری ماسه ای باشد. اما منار ساربان با 54 متر ارتفاع یعنی در حدود یک متر کمتر از برج پیزا اما با قدمتی بیشتر ( اواخر قرن پنجم هجری قمری)، یادگاری برجای مانده از دوران سلجوقیان ( ۴۲۹ هجری قمری تا ۵۷۷ هجری قمری ) است.

اصفهان بر سر دو راهی !

شهر تاریخی اصفهان این روزها یکی از سرنوشت ساز ترین لحظات خود را می گذراند؛ لحظاتی پر بیم و امید که می تواند نوید بخش آینده ای روشن، یا چشم اندازی مبهم و تاریک باشد. در این روزها که میدان نقش جهان در بلاتکلیفی "بودن یا نبودن" در فهرست یونسکو به سر می برد، و برج جهان نما بر سر دو راهی " تعدیل" یا " تکمیل" سرگردان مانده است، و سرنوشت سی و سه پل و خیابان چهارباغ به مثبت یا منفی بودن یک نظریه کارشناسی گره خورده است هر روز شاهد سخنان ضد و نقیض مدیران شهری هستیم و گویا هیچ نهاد پاسخ گویی برای آگاهی رسانی شفاف به مردم وجود ندارد. یک روز رئیس شورای شهر با ادبیاتی پرسش برانگیز از به رسمیت نشناختن یونسکو و مخالفتش با تعدیل جهان نما با انگیزه مالی سخن به میان می آورد و همان روز رئیس سازمان میراث فرهنگی اصفهان نسبت به تعدیل قطعی جهان نما ابراز امیدواری می کند. از این دست دوگانگی ها را در دیدگاه های مدیران شهری نسبت به مسائل مطرح دیگر از گذر مترو در زیر چهارباغ تا معضل آلودگی هوا و حل مشکل ترافیک نیز می توان دید. گویا هنوز تکلیف اصفهان با خودش روشن نیست یا به سخن درست تر، مدیران شهری از تکالیف خود نسبت به شهری با پیشینه تاریخی و فرهنگی چند هزارساله همچون اصفهان با خبر نیستند.

بیانیه موسسه فرهنگی ایکوموس ایران:

اصفهان به سرعت در حال از دست دادن شواهد تاریخی و فرهنگی خود است

از زمان انتخاب اصفهان به پایتختی فرهنگی جهان اسلام، تا امروز که استانبول به عنوان پایتخت فرهنگی اروپا برگزیده شده است، اصفهان نصف جهان و آشنای دنیا به سرعت در حال از دست دادن ارزشهای فرهنگی و تاریخی خود است. اصفهان از دوران باستان تا امروز - بویژه در دوران درخشش فرهنگ اسلامی - به استناد تمامی تحقیقات علمی دانشمندان جهان از منظر فرهنگ شهرسازی و معماری، الگویی برای جهان اسلام بوده است. اصفهان آل بویه و سلجوقی و صفوی همانند بغداد عباسی و قاهره فاطمی، شُهره در تاریخ و فرهنگ بشری است. لذا مطمئناً اقدامات اخیر در دست انجام در اصفهان -این نگین فرهنگ و هنر تاریخ ایران- در تاریخ سیاست‌گزاری و مدیریت شهری این سرزمین کهن به ثبت خواهد رسید. در حال حاضر، این اقدامات موجب نگرانی جامعة فرهنگی ایران شده است. متاسفانه طرح‌های به ظاهر عمرانی در دست اجرا در پهنه کهن شهر، اصالت و یکپارچگی طبیعی و تاریخی و فرهنگی این حوزه را به مخاطره جدی انداخته است. در حالی‌که در همین زمان شهر استانبول، با حفظ ارزش‌های تاریخی و فرهنگی خود، به عنوان پایتخت فرهنگی اروپا برگزیده شده؛ اما در مقابل آثار ارزشمند اصفهان چه آن‌ها که در روی خاک مشهودند و چه آن‌هایی که در زیر خیابان‌ها و میادین امروزی مدفونند، در جریان این اقدامات بی رویه، پایمال و درهم ریخته و نابود می‌شوند و در این مسیر حقوق فرهنگی و تاریخی گذشتگان و آیندگان تضییع می‌گردد.

مکتب تاریخ زدایی رجبی!

دکتر پرویز رجبی پس از گفت و گویی که 12 آبان ماه 1388 با روزنامه اعتماد داشت و با انتقاد بسیاری از پژوهشگران و دوستداران ایران رو به رو شدند با "پاسخ عالمانه " و مستدل خود به منتقدان یک نکته مهم و اساسی را یادآور شدند و توجه منتقدان بی دقت را به نارسایی های مصاحبه تلفنی جلب نموده و در پاسخ نوشتند:« ... فرض بر این که در مصاحبه‌ای تلفنی، سهوا مبتدا با خبر همخوانی نداشته باشد؛ پس ما کی می خواهیم از پیراهن عثمان دست بکشیم؟من نمی دانم فایدۀ این اشاره ها چیست.ایشان باید توجه می کردند که تفاوت بسیاری میان تالیف و مصاحبه است... ». اما بار دیگر در تاریخ 20 دی ماه 1388 دکتر رجبی گفت و گوی تلفنی دیگری با همان روزنامه اعتماد انجام داد که باز با انتقاد گروه هایی از مردم و پژوهشگران رو به رو شد. پس از آن یکی دو نفر از دوستان وی برای دانستن ترجمه مصاحبه تلفنی او با روزنامه اعتماد، مجبور به تماس تلفنی دوباره با او شدند و به سخن دیگر « برای دریافت ِ آگاهی‌ی درست و دست ِ اوّل از چگونگی‌ی ِ آن "هیاهو"، در تماسی تلفنی، ازیشان پُرس و جو » کردند و  استاد نیز عالمانه سخنان خود را از فارسی به فارسی برای یارانشان ترجمه کردند و «  یادآوری کردند که گفت و شنودهای دوگانه‌شان با روزنامه‌ی ِ اعتماد، تلفنی بوده و دست اندرکاران ِ روزنامه، در هنگام ِ نگاشتن ِ متن ِ ضبط‌‌‌ شده، تحریف‌ها و تغییرهایی را در آن رواداشته‌اند که موجب بدفهمی‌ی ِ خواست ِ ایشان گردیده‌است.» 

نشان خروس سپید به " ژاله فتوره چی " رسید

نشان "خروس سپید" چهارمین جایزه سالیانه انجمن حمایت از حیوانات اصفهان، امسال به یک شهروند فعال در حوزه محیط زیست و حمایت از حیوانات اهدا شد. دبیر انجمن حمایت از حیوانات اصفهان، با اعلام این خبر گفت: همزمان با جشن بهمنگان، انجمن حمایت از حیوانات اصفهان، نشان خروس سپید را به خانم " ژاله فتوره چی" به دلیل بیش از 10 سال فعالیت زیست محیطی و حمایت وی از حیوانات اهدا کرد. به گفته دبیر انجمن، سرکار خانم ژاله فتوره چی نماد شهروندان مسئولیت شناس و مهربانی است که داوطلبانه و عاشقانه برای حیوانات و محیط زیست دل می سوزانند و تلاش می کنند، شهروندانی که بیشتر از چندین انجمن و یا ده ها کارشناس به دیگر آفریده های خدا خدمت می کنند. مهندس سپهر سلیمی، در مورد سابقه اهدای نشان خروس سپید به فعالان حمایت از محیط زیست و حیوانات توسط این انجمن گفت: از سال 85 مقرر شد تا هر سال با اعلام فراخوان کشوری یکی از فعالان این عرصه انتخاب و معرفی شود. وی ادامه داد: نخستین نشان خروس سپید به شهید "شاهکو محلی" یکی از محیط بانانی که در حین خدمت شهید شد، اهدا شد و در سال 86 نیز این نشان به انجمن یوزپلنگ ایرانی که در زمینه حفظ گربه‌سانان ایرانی فعالیت می ‌کند، تعلق گرفت. وی ادامه داد: سال گذشته نیز این نشان از سوی انجمن حمایت از حیوانات اصفهان به بیژن فرهنگ دره‌شوری، به دلیل فعالیت‌هایش در زمینه حفظ و احیاء لاک‌پشت پوزه عقابی در منطقه قشم اهدا شد.  

ساخت و ساز در نزدیکی نیایشگاه باستانی آناهیتا

گزارش هایی از عملیات ساختمانی در نزدیکی بقایای معبد باستانی آناهیتا در شهر کنگاور کرمانشاه منتشر شده است که از تهدید جدیدی برای این بنای تاریخی خبر می دهد. خبرگزاری های ایران از ساخته شدن پایه های بتنی و وجود مصالح ساختمانی مثل تیرآهن در نزدیکی معبد آناهیتا خبر می دهند که از آغاز عملیات ساختمانی در نزدیکی این معبد تاریخی حکایت دارد.  خبرگزاری دانشجویان ایران ،ایسنا، از کاشته شدن ۱۴ پایه بزرگ بتنی در فاصله ای بسیار نزدیک به این اثر تاریخی خبر می دهد که خیس بودن بتن های آن نشانه تازه بودن این عملیات ساختمانی است. حدود یک ماه پیش اسدالله بیرانوند، رئیس سازمان میراث فرهنگی استان کرمانشاه در واکنش به خبری مبنی بر ساخت و ساز در حریم معبد آناهیتا به خبرگزاری ایسنا گفته بود: "مسئولین اداره اوقاف شهرستان کنگاور قصد احداث سایبان دراطراف امامزاده ابراهیم را داشتند که با توجه به اینکه این امامزاده در عرصه تاریخی معبد آناهیتا قرار دارد و هرگونه ساخت و ساز در این عرصه تاریخی ممنوع است، با جدیت از فعالیت آنها جلوگیری شد ."

چهارمین شماره فروزش منتشر شد 

چهارمین شماره فصل نامه ایران‌‌پژوهی فروزش با نوشتارهایی خواندنی در موضوعات « تاریخ و فرهنگ »، «ایران‌شهر»، « جهانِ ایرانی »، « ادبیات فارسی »، « هنر »، « یادگارهای فرهنگی و طبیعی »، « چکامه » و « کتاب‌شناخت » منتشر شد. در این شماره مقالات متعددی از پژوهشگران برجسته در زمینه های ایران شناسی به چشم می خورد. برخی از نوشتارهای این شماره عبارتند از: نوشتن تاریخ اکنون ( شروین وکیلی )، آذربایجان در روزگار باستان ( داریوش احمدی )، ماهیّت حکومت صفویان ( تیرداد بنک‌دار )، مقاومت‌های ملی ( کاوه بیات)، نخستین سند ادبی ارتباط آذربایجان و شاهنامه ( سجاد آیدنلو )، مکتب تهران در مینیاتور ( ادیب برومند ) ، بن‌مایه‌ ماهی ‌های درهم در قالی ایرانی ( صدرالدین طاهری )، نوای خوش باستانی ( یسنا خوش‌فکر ). در هنگامه ای که گرفتاری های بسیاری در راه انتشار چنین نشریاتی وجود دارد، انتشار چهارمین شماره از این نشریه ایران شناسی ، کاری بزرگ و فرخنده است که امیدواریم ادامه یابد.

زندگی، اندیشه و آثار دکتر پرویز دبیری

دکتر پرویز دبیری، یکی از چهره های نامدار دانش پزشکی جهان و از دانشمندان اندیشه ورز ایرانی است که در سال ۱۳۷۵ (  1996 میلادی ) به عنوان یکی از پانصد دانشمند برتر جهان شناخته شده است. وی در دوم اسفند ماه سال 1300 در تهران دیده به گیتی گشود. اصلیت او از فراهان و از بازماندگان قائم مقام فراهانی است. وی تحصیلات ابتدایی و متوسطه و دانشکده پزشکی را در تهران گذراند و درجه دکترای پزشکی را در سال 1325 خورشیدی به دست آورد و چند سال دستیار بخش های بیولوژی و پاتولوژی دانشگاه تهران بود. او پس از خدمت نظام وظیفه در سال 1330 به عنوان دانشیار در دانشگاه اصفهان پذیرفته شد و به اصفهان آمد. پس از شروع کار در دانشگاه اصفهان علاوه بر رشته اختصاصی پاتولوی، رشته های بیولوژی و بافت شناسی و جنین شناسی و آناتومی مقایسه ای را نیز در دانشکده پزشکی تدریس نمود و در سال 1334 به سمت استاد پاتولوژی و مدیریت گروه پاتولوژی ارتقاء یافت.

نویافته های غارنوردان اصفهانی درغارچاه سنگریز قمشلو

چهار نفر از هموندان گروه غارشناسی و غارنوردی استان اصفهان (مریم حاج صباغ، مهرداد حاجی هاشمی، مهدی ابراهیمیان و  محسن عسکری) به تازگی موفق به فرود در غارچاه « سنگریز » در منطقه حفاظت شده قمشلو اصفهان شدند. اما متاسفانه در ژرفنای غارچاه با بازمانده پیکر شماری از جانوران روبرو شدند که گویا به دلیل بی توجهی محیط بانان و محصور نکردن اطراف غارچاه به درون آن سقوط کرده اند و جان باخته اند. این گروه غارنوردی گزارشی مهم از فرود و یافته های خود را برای انتشار به « ایران نامه » سپرده اند که ضمن سپاس از آقای مهرداد حاجی هاشمی و همه تلاشگران این گروه، برای آگاهی علاقه مندان منتشر می شود:

دایه دایه وقت جنگه

ترانه « دایه دایه » یکی از شناخته شده ترین و ماندگار ترین ترانه های حماسی ایرانی به گویش لُری است که در هنگامه نبرد با استبداد ساخته و خوانده شده است و بیان گر روحیه دلاوری و ایستادگی ایرانیان به ویژه دلاوران قوم لُر در برابر حاکمان خودکامه و ستمگر است. در ابتدای این ترانه که در دستگاه ماهور ساخته شده، به نشانه سنت ترانه خوانی با مقدمه آوازی،  آواز « شیرین خسرو » بر پایه سروده های نظامی گنجوی اجرا شده است. در ادامه خواننده از زبان شیر زنان و دلاور مردان لُر از آمادگی برای مبارزه و جان سپاری برای آزادی میهن سخن می گوید. در اینجا می توانید یکی از اجراهای این ترانه حماسی ملی را بشنوید و متن آن را به همراه برگردان به فارسی در ادامه بخوانید:

بُن مایه های ایرانی ِ نماد جهانی دارو و درمان 

شاهین سپنتا

دکتر هوشنگ طالع به تازگی در نامه ای « به پیراپزشکان و داروسازان » نوشته است: « نشان پزشکی غربیان یعنی دو مار به هم تنیده که در ایران نیز به کار گرفته می‌شود،‌ نشانی است یونانی که با برداشت نادرست از دانسته‌های ایرانیان کهن و درست برخلاف برداشت ایرانیان از مار ( اژدها ) ، آن را برگزیده‌اند. در فرهنگ کهن ایران، مار ( اژدها )، پلیدترین و در عین حال نیرومندترین آفریده‌ی استومند ( مادی ) اهریمن است». وی در ادامه با اشاره به داستان سیمرغ، در پایان خواستار شده است: « ... در زمینه‌ی جای‌گزین کردن نماد سیمرغ به جای مار که نشانی است انیران و ضد باور و اندیشه ایرانیان، اقدام‌های لازم به عمل آید». در این مورد بیان چند نکته ضروری به نظر می رسد: 

 شب یلدا با رسانه ها

همزمان با شب یلدا دو گفت گو داشتم با دو رسانه فارسی زبان که برای آگاهی دوستان نشانی های آن ها را در زیر می آورم. نخست گفت و گویی با شهرزاد نیوز که زحمت تنظیم آن را سرکار خانم مریم رئیس دانا کشیدند و در سایت شهرزاد نیوز منتشر شده است. خانم رئیس دانا در این گفت و گو  پرسش های خوبی را درباره دیرینگی جشن شب یلدا و  آذین بندی سرو یلدا و همچنین جایگاه واژه « یلدا » در زبان فارسی مطرح نمودند. دیگری گفت و گوی کوتاهی با رادیو زمانه است که سرکار خانم مینو صابری ترتیب دادند و در کنار گفت و گوی شنیدنی استادان بزرگوارم جناب آقای دکتر رضا عبدالهی و آقای محمد علی دادخواه که از باورهای کهن درباره شب یلدا سخن می گویند، در سایت رادیو زمانه برای خواندن و شنیدن در دسترس است.

درخت سرو در شب یلدا به یاد جوانان آزاده میهن

درخت همیشه سبز سرو، در فرهنگ ایران پیوندی جاودانه با مهر تابان دارد و نشان آزادگی و پایداری در برابر سردی و سیاهی و تباهی نیروهای اهریمنی است. از این روی برپایه یک آیین کهن، ایرانیان در بلندترین و سیاه ترین شب سال به امید فرارسیدن صبح صادق، درخت سرو را با نمادهایی از مهر می آراستند و شب یلدا را تا برآمدن پرتوهای زندگی بخش مهر، با همنشینی سروهای آزاد به صبح می رساندند. امسال در شب یلدا، به یاد همه جوانان آزاده ای که در راه آزادی میهن جان سپردند، نهال های درخت همیشه سبز سرو را با روبان های سبز و سپید و سرخ می آراییم و با آرمان های سبز آنها  برای میهن، پیمانی جاودانه خواهیم بست.   

سیمای طبیعی یزد در اصفهان رونمایی شد

اطلس سیمای طبیعی استان یزد با حضور شماری از دوستداران میراث طبیعی، در اصفهان رونمایی شد. در آیین رونمایی این اطلس که در شهرکتاب اصفهان برگزار شد، محمد علی موسوی فریدنی نویسنده و پژوهشگر در سخنانی پیرامون اهمیت حفظ میراث طبیعی مشترک انسان ها گفت: همه این تغییراتی که ما انسان ها در زمین ایجاد کرده ایم در جهت تخریب بوده است و هیچ تضمینی وجود ندارد که فرزندان ما بتوانند از گردابی که ما برای آن ها ساخته ایم جان سالم به در برند. وی در ادامه افزود: دست و پا زدن در روابط اقتصادی هر لحظه انسان را بیشتر در خود فرو می برد و ما انسان ها سال هاست که همه چیز را برای خود خواسته ایم و حتی به زمین از منظر انسان نگاه کرده ایم و این دیدگاه سازنده ای نیست. ما باید بپذیریم که خودمان هم بخشی از طبیعت هستیم و جنگ با این طبیعت یعنی که ما با خودمان نیز در جنگیم. نگاهی که ما به طبیعت داریم نگاهی نیست که طبیعت را نجات دهد و در نتیجه خود ما انسان ها را هم نجات دهد. نگاه یک دزد ، شکارچی و غارتگر به طبیعت نگاهی سازنده نخواهد بود پس تا ما نگاهمان را تغییر ندهیم نمی توانیم طبیعت را نجات دهیم.

پاسخ بهرام روشن ضمیر به سخنان پرویز رجبی در روزنامه اعتماد

بدون خشم به تاریخ نگاه کنیم